Θυμός: εχθρός ή φίλος;

Η λέξη θυμός είναι αυτή που χρησιμοποιούμε για να εκφράσουμε σκέψεις, φυσιολογία και συμπεριφορές που συνδέονται με μια συγκινησιακή κατάσταση που βιώνουμε.

Ο θυμός είναι «μια συναισθηματική κατάσταση που ποικίλλει σε ένταση από τον ήπιο ερεθισμό μέχρι την έντονη οργή», σύμφωνα με τον Charles Spielberger, PHD, έναν ψυχολόγο που ειδικεύεται στη μελέτη του θυμού. 

Όπως και τα άλλα συναισθήματα, συνοδεύεται και αυτό από φυσικές και βιολογικές αλλαγές.  Όταν θυμώνουμε, ο καρδιακός μας ρυθμός και η αρτηριακή πίεση αυξάνονται, το ίδιο και τα επίπεδα των ορμονών μας, η αδρεναλίνη και η νοραδρεναλίνη.

Ο θυμός μπορεί να προκληθεί και από εξωτερικές και από εσωτερικές καταστάσεις. Θα μπορούσε να είναι θυμωμένος κάποιος με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο (όπως έναν συνάδελφό του ή έναν επιβλέποντα) ή από ένα γεγονός (ένα μποτιλιάρισμα, μια πτήση που ακυρώνεται). Θυμός, όμως, μπορεί να προκληθεί από ανησυχία ή από σκέψεις για προσωπικά προβλήματα. Επίσης, αναμνήσεις από τραυματικά γεγονότα μπορούν να προκαλέσουν συναισθήματα θυμού.

Ο θυμός είναι βασικό συναίσθημα, μια συγκινησιακή κατάσταση που βιώνει ο άνθρωπος, όταν εσωτερικές ή εξωτερικές συνθήκες δεν του επιτρέπουν να εκτελέσει ή να ικανοποιήσει κάποια ανάγκη ή επιθυμία του.  Είναι απόλυτα φυσιολογική αντίδραση, όταν βιώνουμε καταστάσεις στις οποίες νιώθουμε υποτιμημένοι, ντροπιασμένοι, πληγωμένοι, αδικημένοι. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο θυμός μπορεί να είναι λειτουργικός, καθώς μας βοηθάει να αμυνθούμε, να προστατεύσουμε τον εαυτό μας ή και να συνειδητοποιήσουμε την ανάγκη για αλλαγή. Σε αρκετές περιπτώσεις ο θυμός μπορεί να έχει προστατευτικό χαρακτήρα. Έτσι, όταν οι συνθήκες προκαλούν λύπη, απογοήτευση ή πόνο, ο θυμός μπορεί να αποφορτίσει μια έντονη συναισθηματική κατάσταση. Όταν, όμως, λειτουργεί σαν μόνιμο μοτίβο μέσα από το οποίο αντιλαμβανόμαστε, κατανοούμε και λειτουργούμε στη ζωή μας και στις  σχέσεις μας, τότε έχει αρνητικές επιπτώσεις.

Θυμό όλοι βιώνουμε, αλλά είναι ιδιαίτερος για τον καθένα μας ο τρόπος που τον βιώνουμε, καθώς συνδέεται με γνωσιακά στοιχεία και γνωσιακές παραποιήσεις, με λεκτικά στοιχεία, συμπεριφορές και σωματικά ερεθίσματα.

Ο θυμός έχει βαθμίδες έντασης, διάρκεια, συχνότητα, λανθασμένες αντιλήψεις και γνωσιακές διαστρεβλώσεις, καθώς και σωματικές αλλαγές.

  1. Βαθμίδα έντασης: Κάποια επεισόδια μπορεί να είναι ήπια και άλλα δυνατά.
  2. Διάρκεια:  Άλλα επεισόδια μπορεί να έχουν σύντομης διάρκειας ένταση και άλλα να χτίζονται σταδιακά.
  3. Συχνότητα: Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν την τάση να θυμώνουν εύκολα, γρήγορα και με πολλές καταστάσεις.
  4. Σωματικές αλλαγές: Αλλαγές στη φυσιολογία, όπως εφίδρωση, τρέμουλο, μυϊκό σφίξιμο, σφίξιμο στο σαγόνι και πονοκέφαλος.
  5. Γνωσιακά λάθη (Διαστρεβλώσεις): Ο θυμός συνδέεται με λάθη στην αντίληψη ή γνωσιακά λάθη στη σκέψη.

Ο θυμός έχει ένταση, διάρκεια και διαφοροποιείται ανάλογα με τις καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε, οπότε και μπορεί να εκδηλώνεται ως απλή ενόχληση μέχρι οργή και αγανάκτηση.

Για να κατανοήσουμε τον θυμό, θα πρέπει να θυμηθούμε ότι όλα τα ερεθίσματα που δέχεται το άτομο τείνουν να εκτιμηθούν και να αξιολογηθούν. Ο θυμός, όπως και άλλα βασικά συναισθήματα, αποτελεί τον μοχλό της κοινωνικής συναλλαγής μας με το περιβάλλον και τους άλλους. Θα πρέπει να επισημάνουμε τη διαφορά μεταξύ θυμού και εκδήλωσης θυμού, όπως είναι η εχθρότητα, καθώς στην πρώτη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με συγκινησιακή κατάσταση, ενώ στη δεύτερη έχουμε σύνδεση και με συμπεριφορές που εκδηλώνονται όταν βιώνουμε θυμό. Όπως όλα τα συναισθήματα, η έκφραση του θυμού συνδέεται με το πολιτισμικό – κοινωνικό πλαίσιο του ατόμου. Για παράδειγμα, η έκφραση θυμού σε κάποιες κοινωνίες δεν είναι αποδεκτή ή δεν είναι κοινωνικά αποδεκτό συγκεκριμένα οι γυναίκες να εκφράζουν τον θυμό τους.

Στην  οικογένεια

Οι βασικές ανάγκες των ανθρώπων έχουν ως εξής:

  1. Ανάγκη για ασφάλεια (ασφάλεια, φροντίδα, αποδοχή και σταθερότητα)
  2. Αυτονομία, ικανότητα και αίσθηση του εαυτού
  3. Ελευθερία έκφρασης αναγκών και συναισθημάτων
  4. Αυθορμητισμός και παιχνίδι
  5. Ρεαλιστικά όρια και αυτοέλεγχος

Όταν οι βασικές ανάγκες του ατόμου δεν εκπληρώνονται ή παρεμποδίζονται επαναλαμβανόμενα, αναπόφευκτα αναζητούν την ικανοποίησή τους μέσα από ποικίλες άλλες διεξόδους, καθώς ο  οργανισμός προσπαθεί να υιοθετήσει τρόπους που θα βοηθήσουν την εκπλήρωσή τους. Αυτοέκφραση είναι η ελευθερία να εκφράζουμε τον εαυτό μας, τις ανάγκες μας, τα συναισθήματά μας, τις επιθυμίες μας. Αν το περιβάλλον μας επαναλαμβανόμενα αποθαρρύνει την αυτοέκφρασή μας και λειτουργεί τιμωρητικά κάθε φορά που εκδηλώνουμε τις ανάγκες μας, τις προτιμήσεις μας ή τα συναισθήματά μας, προκαλώντας μας τύψεις και ενοχές, αν οι συνθήκες στο οικογενειακό περιβάλλον προϋποθέτουν η αποδοχή μας να γίνεται με αυστηρούς όρους ή θέτει υψηλά κριτήρια στις ικανότητές μας, έχει μεγάλες προσδοκίες για την εκτέλεση των καθηκόντων ή λειτουργεί τιμωρητικά στο πρόσωπό μας, τότε είναι πολύ πιθανό να νιώθουμε θυμωμένοι.

Κάτω απο συγκεκριμένες συνθήκες, οι άνθρωποι, όταν θυμώνουν, είναι  δυνατόν να εκφράζουν τον θυμό τους υιοθετώντας επιθετικές συμπεριφορές προς τους άλλους,  να τον στρέφουν προς τον εαυτό τους ή να τον συγκρατούν, με αποτέλεσμα αυτός να συσσωρεύεται. Όταν ο θυμός δεν εκφράζεται, αλλά συσσωρεύεται, μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνια κατάσταση που υποβόσκει και εκρήγνυται απροσδόκητα και ανεξέλεγκτα μερικές φορές. Η λανθασμένη έκφραση του θυμού μέσω επιθετικής ή βίαιης συμπεριφοράς και ο συγκρατημένος θυμός μπορεί να έχουν ψυχικές, σωματικές και κοινωνικές επιπτώσεις.

Μοντέλο θυμού

Για καλύτερη αντιμετώπιση του θυμού μας, χρειάζεται να τον κατανοήσουμε, να αναγνωρίσουμε τις παραμέτρους του και τον τρόπο που λειτουργεί.

1. ΑΦΟΡΜΕΣ/ ΓΕΓΟΝΟΤΑ/ ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΑ
Εσωτερικές ή εξωτερικές συνθήκες και γεγονότα μπορεί να αποτελέσουν αφορμή για να θυμώσουμε. Αρνητικές συμπεριφορές των άλλων, δυσκολίες, αναμνήσεις, απογοητευτικά νέα,  ακόμη και ανεπιθύμητες εικόνες μπορεί να λειτουργήσουν ως αφορμές για να θυμώσουμε. Επίσης, οι λεκτικές συμπεριφορές των άλλων ή η σωματική τους εικόνα ενδέχεται να προκαλέσουν τον θυμό μας.

2. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ (Γνωσιακά λάθη)
Ερμηνεία και αξιολόγηση των συμβάντων μπορεί να προκαλούν θυμό. Το μυαλό μας αντιλαμβάνεται, ερμηνεύει και νοηματοδοτεί τις εμπειρίες μας βασιζόμενο σε ένα σύστημα πεποιθήσεων (τα πιστεύω μας) που διαμορφώνεται μέσα από τις εμπειρίες ζωής. Στη συνέχεια, οι πεποιθήσεις μας  επηρεάζουν και διαμορφώνουν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας. Ως αποτέλεσμα του τρόπου σκέψης μας, μπορεί όταν είμαστε αναστατωμένοι να μεγενθύνουμε τις δυσκολίες που προκαλούν οι αρνητικές εμπειρίες, να επικεντρωνόμαστε μόνο στα αρνητικά στοιχεία των γεγονότων, δίχως να βλέπουμε τα θετικά στοιχεία, ακόμη και όταν υπάρχουν, και να υποθέτουμε το χειρότερο σενάριο, η εξέλιξη του οποίου μπορεί να επιφέρει ένα αρνητικό γεγονός. Ως αποτέλεσμα αυτών των πεποιθήσεων, ενδεχομένως να βιώνουμε αδικία και απογοήτευση, αξιολογώντας  αρνητικά τον εαυτό μας και τους άλλους, και να επεξεργαζόμαστε τα γεγονότα με τόση υπερβολή, ώστε να παύουν πλέον να είναι διαχειρήσιμα.

  • Κοινά γνωσιακά λάθη σκέψης
  • Απογοήτευση – Η ζωή δεν οδηγεί πουθενά
  • Ανάξιος – Δεν είμαι σημαντικός
  • Αποδυναμωμένος– Κανείς δεν νοιάζεται για μένα
  • Έλλειψη νοήματος –  Δεν έχει νόημα αυτό που κάνω ή είμαι
  • Απόλυτος / Άσπρα-μαύρα (έτσι ή αλλιώς)

3. ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΘΥΜΟΥ
Ο καθένας μας βιώνει τον θυμό του με έναν μοναδικό τρόπο. Σε αυτή την παράμετρο αποκτούμε  εσωτερική επίγνωση του θυμού, η οποία μπορεί να εκδηλώνεται με θυμωμένες σκέψεις, όπως «Είναι κακιά», «Τη μισώ», «Βράζω» κ.λπ., εκδικητικές σκέψεις, όπως «Θα του δείξω εγώ», «Θα τον σκοτώσω» κ.λπ., και σωματικές επιπτώσεις, όπως ταχυπαλμία, μυϊκή ένταση, σφίξιμο στο σαγόνι, τρέμουλο.

4. ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΘΥΜΟΥ 
Σε αυτή την παράμετρο, αν ο τρόπος που βιώνεται ο θυμός είναι ατομικός, τότε αποκτά εκφραστικά στοιχεία όπως λεκτικές και σωματικές πράξεις, που ισχύουν όμως για όλους (π.χ. ύβρεις, σπάσιμο πραγμάτων, κοπάνημα πραγμάτων, ακόμη και σωματική βία, χλευασμός, κουτσομπολιό, ειρωνεία και σαρκασμός).   Πράξεις αυτοθυσίας, αναβλητικότητα, αποφυγή ανάληψης μιας δραστηριότητας ή ολοκλήρωσής της είναι πιθανόν να εκφράζουν συγκρατημένο θυμό. Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να συγκρατούν τον θυμό τους, να μην τον εξωτερικεύουν, αλλά να τον αναγνωρίζουν, και ορισμένοι μπορεί να τον εκδηλώνουν έμμεσα, όπως με το να καθυστερούν ή να σαμποτάρουν τις ενέργειες των άλλων.

5. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ
Σαν αποτέλεσμα ο θυμός, είτε τον  εκδηλώνουμε είτε τον συγκρατούμε, δεν παύει να επιφέρει ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Αν αποφασίσουμε να τον συγκρατήσουμε, αυτό που συχνά θα βιώσουμε είναι διαρκής ένταση ή άγχος. Αν, πάλι, τον εκδηλώσουμε με επιθετικότητα μπορεί  να επιφέρει ρίξεις στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, να οδηγήσει σε λανθασμένες αποφάσεις, σε ανακύκλωση σκέψεων και παρεμπόδιση της επικοινωνίας μας με τους άλλους.

Ο θυμός μπορεί να έχει και επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική μας υγεία. Αν βιώνουμε συχνά και τακτικά θυμό, θέτουμε τον εαυτό μας σε συνεχή ένταση. Ανεξάρτητα με το αν τον εκφράζουμε ή τον συγκρατούμε, αυτός εκδηλώνεται με οργανικά συμπτώματα και συναισθηματικές καταστάσεις. Έρευνες δείχνουν ότι ο θυμός συνδέεται με την εμφάνιση ασθενειών όπως αύξηση της χοληστερίνης, ταχυκαρδία, χρόνιοι πόνοι, καρδιακά προβλήματα, εγκεφαλικά, ακόμη και  εμφάνιση καρκίνου.

Πώς μπορώ να αλλάξω;

Ένα πρώτο βήμα, για να διαχειριστούμε εποικοδομητικά τον θυμό μας, είναι να τον αναγνωρίσουμε.

Σε πρώτο στάδιο να αναγνωρίσουμε ποιος με θυμώνει; Τι  με  θυμώνει; Πότε θυμώνω; Πόσο συχνά  θυμώνω; Πώς θυμώνω; Με λίγα λόγια, να αναγνωρίσουμε τις αφορμές και τα γεγονότα που μας προκαλούν θυμό, να αναγνωρίσουμε τις συναισθηματικές καταστάσεις που πιθανότατα βιώνουμε μαζί με τον θυμό (π.χ. άρνηση, λύπη, απομόνωση), τον τρόπο που σκεφτόμαστε και τις σκέψεις που κάνουμε όταν  θυμώνουμε,  καθώς και τα σωματικά συμπτώματα που συνοδεύουν τον θυμό μας.

Το Κέντρο ΠΝΟΗ με την πολύχρονη πείρα στην συναισθηματική αγωγή και προσωπική ανάπτυξη εφαρμόζει την πρωτοποριακή μέθοδο της ενσυνειδητότητας και της διαπροσωπικής νευροβιολογίας για την αντιμέτωπιση και διαχείριση θυμού (anger management).

Αυτοεκτίμηση

Η αυτοεκτίμηση αποτελεί  θεμελιώδες χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς μας, αλλά παρ’ όλα αυτά παραμένει κάτι άπιαστο, πολυσύνθετο και ελάχιστα συνειδητοποιημένο.

Αυτοεκτίμηση είναι ο όρος που χρησιμοποιούμε για να εκφράσουμε τη συνολική εκτίμηση ή αποτίμηση που έχει ένα άτομο για την προσωπική του αξία. Η αυτοεκτίμηση περιλαμβάνει πεποιθήσεις και συναισθήματα που έχουμε για τον εαυτό μας, απηχεί τον τρόπο που εμείς οι ίδιοι βλέπουμε τον εαυτό μας.

Πεποιθήσεις όπως «Είμαι άξιος αγάπης», «Αξίζω καλά πράγματα στη ζωή», «Είμαι σημαντικός», «Είμαι ικανός», Είμαι άξιος σεβασμού» κ.λπ. είναι αξίες που προσδιορίζουν την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και έχουν προκύψει μέσα από μια διαδικασία αξιολόγησης. Αυτοεκτίμηση είναι ένα πολυσύνθετο, θεμελιακό χαρακτηριστικό της προσωπικότητας το οποίο αντικατοπτρίζει τη συνολική ιδέα που έχει ένα άτομο για την προσωπική του αξία. Η αυτοεκτίμηση συμπεριλαμβάνει πεποιθήσεις, αξίες, σκέψεις και συναισθήματα που εμείς έχουμε για τον εαυτό μας. Απεικονίζει τον τρόπο που εμείς οι ίδιοι βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα στον κόσμο. Οι βασικές αρχές της αυτοεκτίμησης σχετίζονται με την αγάπη, την εμπιστοσύνη και τη θετική εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.

Η υψηλή αυτοεκτίμηση προϋποθέτει να αναγνωρίζουμε την αξία του εαυτού, να τον αγαπάμε, να τον αποδεχόμαστε και να τον εμπιστευόμαστε, ανεξάρτητα από τα ελαττώματα και τους περιορισμούς του, πέρα από τις αποτυχίες του, τις επιδόσεις του ή τα κατορθώματά του.

Η εικόνα του εαυτού, η εμπιστοσύνη και η αγάπη προς τον εαυτό μας είναι στοιχεία που  διαμορφώνονται από νωρίς μέσα στην οικογένεια. Από πολύ νωρίς, οι αναπαραστάσεις που  έχουμε και τα βιώματά μας καθορίζουν την αυτοεκτίμηση που αργότερα θα διαμορφώσουμε. Αν η αξία μου ως ατόμου ήταν συνδεδεμένη με τις επιτυχίες μου, τότε είναι πολύ πιθανό και σήμερα να προσδιορίζω την εικόνα του εαυτού μου βάσει των επιτυχιών μου. Αν οι γονείς μου έδειχναν πραγματικά ενδιαφέρον για τις ανάγκες μου, τις επιθυμίες μου ή τις δυσκολίες μου, τότε η εικόνα που διαμορφώνω ότι ανήκω έχει θετικό χαρακτήρα στο πώς βλέπω σήμερα τον εαυτό μου. Αν ως παιδί ένιωθα το βάρος μιας αποστολής, όπως την ανάγκη να υλοποιώ όσα δεν μπόρεσαν οι γονείς μου ή να πραγματοποιώ τα όνειρά τους, τότε κινδυνεύω να παρουσιάσω σοβαρά κενά αυτοεκτίμησης.

Οι τρεις βασικές αρχές της αυτοεκτίμησης

1. Αγάπη προς τον εαυτό – Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι το να αγαπήσουν τον εαυτό τους είναι εγωιστικό και πως ο εγωισμός βλάπτει τους άλλους, Προσπαθούμε να αποβάλουμε τον εγωισμό μας, να τον εξαφανίσουμε, να τον αρνηθούμε, αλλά, δυστυχώς, μόνο αν συμφιλιωθούμε μαζί του μπορούμε να τον αξιοποιήσουμε και να νιώσουμε σοφοί, αλληλέγγυοι, γενναιόδωροι και μεγαλόψυχοι. Το να αγαπάει κάποιος τον εαυτό του δεν είναι εγωιστικό, γιατί αν εγώ αγαπάω, νοιάζομαι και φροντίζω τον εαυτό μου, τότε μόνο μπορώ να κατανοήσω την ανάγκη του άλλου να αγαπάει, να φροντίζει και να νοιάζεται για τον εαυτό του, και αυτό είναι μια σπουδαία αρχή για να λειτουργήσω συλλογικά μέσα στο κοινωνικό μου πλαίσιο.

2. Η εικόνα του εαυτού  Η εικόνα του εαυτού μου βασίζεται στην αξιολόγηση των βιωμάτων μου, στο πώς εγώ αντιλαμβάνομαι τον εαυτό μου μέσα από τις εμπειρίες μου. Δεν είναι η αξιολόγηση των εμπειριών μου, αλλά η γνώση, οι πεποιθήσεις, οι αξίες που έχω για τις δυνατότητές μου, τις αρετές μου και τους περιορισμούς μου αναφορικά με τον εαυτό μου και τις εμπειρίες μου.

3. Εμπιστοσύνη προς τον εαυτό – Η τρίτη αρχή της αυτοεκτίμησης αφορά την πεποίθηση ότι γνωρίζω πως είμαι άξιος να ενεργήσω σωστά σε κάθε περίσταση, χωρίς να φοβάμαι την αποτυχία ή την αρνητική κριτική των άλλων.

Στοιχεία της αυτοεκτίμησης

  1. Είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη, απαραίτητο στοιχείο για την ψυχική μας υγεία
  2. Αναδύεται μέσα από τα πιστεύω και τη γνώση του εαυτού μας
  3. Η αυτοεκτίμηση συνδέεται άμεσα με τα πιστεύω μας, τα συναισθήματά μας και τις συμπεριφορές μας

Διαμόρφωση  της Αυτοεκτίμησης:

Μία από τις σημαντικές διαφορές ανάμεσα στον άνθρωπο και στα υπόλοιπα όντα είναι η αυτογνωσία, η επίγνωση του εαυτού, η ικανότητα να διαμορφώνει την ταυτότητά  του, να την αξιολογεί, να την εξελίσσει και να αποφασίζει αν του ταιριάζει ή όχι.

Η φροντίδα της αυτοεκτίμησης είναι μεγάλη ευθύνη  και  είναι ενθαρρυντικό να γνωρίζουμε ότι εμείς επιλέγουμε  την εικόνα του εαυτού μας.  Ανεξάρτητα από τις ικανότητές μας, εμείς επιλέγουμε πώς να διαμορφώνουμε και να αξιολογούμε τα στοιχεία που απαρτίζουν την εικόνα του εαυτού μας.

Η εικόνα του εαυτού, η εμπιστοσύνη και η αγάπη προς τον εαυτό μας είναι στοιχεία που διαμορφώνονται από νωρίς μέσα στην οικογένεια. Από πολύ νωρίς οι αναπαραστάσεις που έχουμε και τα βιώματά μας καθορίζουν την εικόνα που αργότερα θα διαμορφώσουμε για τον εαυτό μας. Αν η αξία μου ήταν συνδεδεμένη με τις επιτυχίες μου, τότε είναι πολύ πιθανό και σήμερα να αυτοπροσδιορίζομαι βάσει των επιτυχιών μου. Αν οι γονείς μου έδειχναν πραγματικό ενδιαφέρον για τις ανάγκες μου, τις επιθυμίες μου, τις δυσκολίες μου, τότε η εικόνα που διαμορφώνω για το ότι ανήκω έχει θετικό χαρακτήρα στο πώς βλέπω σήμερα τον εαυτό μου. Αν ως παιδί ένιωθα το βάρος ότι έπρεπε να εκπληρώσω μια αποστολή, όπως για παράδειγμα να υλοποιήσω όσα δεν μπόρεσαν οι γονείς μου να πραγματώσουν ή να διατηρήσω την οικογένεια ενωμένη με τη δική μου συμπεριφορά ή να πραγματοποιήσω τα όνειρά τους, τότε κινδυνεύω να παρουσιάσω σοβαρά κενά αυτοεκτίμησης.

Ο άνθρωπος έχει  βασικές συναισθηματικές ανάγκες : Να δημιουργήσει ασφαλή δεσμό με τους άλλους (ανάγκη για ασφάλεια, σταθερότητα, φροντίδα και αποδοχή) Ανάγκη για αυτονομία, αυτοέκφραση, αυθορμητισμό και οριοθέτηση. Οι πρώιμες εμπειρίες μπορεί να παρεμποδίσουν την υγιή ικανοποίηση ενός μέρους ή του συνόλου αυτών των συναισθηματικών αναγκών, με αποτέλεσμα το παιδί να υιοθετήσει μηχανισμούς άμυνας για να μπορέσει να διαχειριστεί και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του. Αν και δεν υπάρχει τέλεια οικογένεια ή τέλειο περιβάλλον, η βασική ερώτηση που πάντοτε τίθεται είναι πώς ικανοποιήθηκαν οι βασικές μου ανάγκες στο περιβάλλον που μεγάλωνα; Ποια είναι η αίσθηση του εαυτού μου σήμερα για το πώς ικανοποιήθηκαν αυτές οι βασικές ανάγκες μου; Ένιωθα ασφάλεια, σταθερότητα; Οι σημαντικοί άλλοι φρόντιζαν τις ανάγκες μου; Πώς με αντιμετώπιζαν;   Επιτρεπόταν η έκφραση συναισθημάτων (συμπεριλαμβανομένων του θυμού, της θλίψης, της χαράς); Επιτρεπόταν  η αυτοέκφραση, οι γονείς μου μπορούσαν να με καθοδηγήσουν και να θέσουν υγιή όρια??

Η εικόνα του εαυτού, η αγάπη και η εμπιστοσύνη που δείχνω σήμερα προς τον εαυτό μου είναι στοιχεία που προέρχονται από τις εμπειρίες μου και τα βιώματά μου στο οικογενειακό μου περιβάλλον, στο σχολείο και στην ευρύτερη κοινωνία. Αν οι βασικές μας συναισθηματικές ανάγκες εκπληρώθηκαν με υγιή τρόπο, τότε η εικόνα του εαυτού μας είναι θετική, σταθερή και δομημένη, ακόμη και όταν εξωτερικές καταστάσεις και δυσκολίες μας προβληματίζουν ή μας δυσκολεύουν.

Σεμινάρια

Σεμινάρια του Κέντρου

Ελληνική Εταιρεία Αντλεριανής Ψυχολογίας

Τα 9 βήματα της αυτοεκτίμησης – Οκτώβριος 2011
Η χρόνια ασθένεια, μια πρόκληση ή πρόσκληση στη ζωή; – Οκτώβριος 2009
Ανακαλύπτοντας ξανά τη ζωή μας – Σεπτέμβριος 2008
Ανιχνεύοντας τα βαθιά μας πιστεύω και ανακαλύπτοντας τις κρυμμένες πτυχές του εαυτού μας – Μάρτιος 2007

Σύλλογος Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Ο ρόλος του στρες στην ασθένεια (2009).
Θυμός και ασθένεια:  διαχείριση και αντιμετώπιση (2010).
Κατανόηση του θυμού στην αντιμετώπιση της νόσου (2010).
Ο ρόλος του φροντιστή στον ασθενή με ΣΚΠ (2011)

Δημοτικό σχολείο Δήμου Βάρης

Ανακαλύπτοντας το κλειδί της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης (2011)

Κέντρο Ψυχικής Υγείας ΠΝΟΗ

Εργαστήρι σχέσεων: The Whole Brain Child – Raising Self Confident Children (2012)
Εργαστήρι σχέσεων: Μεγαλώνοντας συναισθηματικώς υγιή παιδιά ( 2011)
Εργαστήρι σχέσεων : Ο ρόλος του θυμού και η μετατροπή του σε θετική ενέργεια (2011)
Εργαστήρι Σχέσεων : Η αυτοεκτίμηση ως στάση ζωής ( 2011)
Εργαστήρι Σχέσεων : Ανακαλύπτω τις κρυφές πτυχές του εαυτού μου (2010)